YERLİ, YERSİZ HATTA GEREKSİZ!

Açıklamaları görünce, ilkokulda bir kez şahit olduğum ama benden önceki nesillerin zihinlerine kazınan bir ‘gelenek’ canlandı bende.
‘‘Yerli Malları Haftası’’!
Hatta şiiri de ‘yeli malı yurdun malı herkes onu kullanmalı’ gibiydi.
İlkokul birince sınıfta gördüğüm enteresan manzaranın bende bıraktığı tek hasar, fındık ezmesi alışkanlığıyla sınırlı kaldı allahtan!
En şanslılarıydım sanırım, fındık ezmesiyle sıyrılıp başka yaralar almadan, bu zihniyetin akımına kapılmadan yırttım. Ama zihniyetin çelişkileri peşimizi hiç bırakmadı. Çoğumuzun farkındalık ve muhakeme kasları çok erken yaşlarda gelişiverdi.

Bir ülke düşünün izlenebilen tek televizyon kanalı var. Bu kanalda yabancı çizgi filmlerle büyüyen çocuklarına, okulda ‘yerli malı yurdun malı’ edebiyatı çekiliyor!.
Üstelik yerli malları haftasında herkesin nedense evden bir şeyler getirmesi icat edilmiş ama yiyeceklerin yanında coca cola içiliyordu.
Ya da çantalardan çıkan ‘kinder’ yumurta çikolatalar, yerli malı haftası kutlamalarını daha da ilginç kılardı!
Çocuklara soran olsa ‘kinder mi yerli mi, nedir diye’?
Bilmeyenler tadına bakacaklar haliyle. Olay bu kadar basit. Tadına bakmak.

Bir de dönemin korkunç bir canlandırması vardı. Parasını çikolataya kaptırdığı ifade edilen bir çocuğa, parası olmadığı için hiçbir meyva yanaşmayıp ‘parasız çocuk bizden uzak dur’ işkencesi resmi ellerin ürünüdür bu ülkede!
Meyve yeme alışkanlığım sırf bu yüzden oturmamış olabilir! Şüpheliyim!
O günler geride kaldı kalmasına ama mirası hala aramızda. Yani o zihniyet hala var.

Tüm bunları yazdıran vesilenin tabii ki bir hikayesi, bir de kahramanı var.

Olay, CNR Expo Fuar alanında düzenlenen 13. Uluslararası Metal İşleme ve Teknolojileri Fuarı’nda (TATEF 2010) geçiyor.
Kahraman ise Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün.

Fuarda bir çok iş makinesi bulunuyor ama özellikle CNC (torna tezgahının bilgisayarlı teknolojik versiyonu) tezgahların ön plana çıktığı bir fuar.
Ve bu cnc tezgahların çoğu, hatta yüzde 99’u ithal. Almanya, Japonya, Çin ve bir çok ülkeden tırlar ya da gemilerle geliyor. Fiyatları da özellikle KOBİ’ler için ciddi yatırım. Büyük işletmeler ve fabrikalar ise tek tek satın almayıp toplu siparişler veriyor.
Bu makineler öyle basit makineler de değil. Uğraşır didinirseniz tesisi kurup silah bile üretirsiniz. O yüzden her isteyene de satılmıyor. İthalatı ayrı bir işkence. Akreditifi, gümrüğü, bankası ömür törpüsü.
Özellikle üreticiler ve distribütörler, makineyi ne için kullanacağınıza dair detay istiyorlar, alıcıların tesisleri geziliyor. Kimsenin bu makinelerle silah yapılması istenmiyor ve bunun için üreten de, satan da takipçi.
Makineleri kullandığınız sürece distribütörle evleniyorsunuz artık. Çünkü yedek parça ve servis ihtiyacınız hep olacak.

Sözün özü; kuracağınız sisteme dikkat etmezseniz batarsınız! Amaç yerli almak olamaz, işlevsel olmak zorunda. Eğer akıllı işletme sahibiyseniz.
Bunların hepsini zaten çoğu patron gayet iyi biliyor.
Bana bu konuda ehliyet ruhsat soranlar için; liseyi makine teknik, üniversiteyi ekonomi okudum. Lise ve üniversite yıllarım bu firmalarda staj yaparak ve okul ya da yaz dönemlerinde çalışarak geçti. Fuarlarını da çok iyi bilirim.

Konumuza dönelim.
Bu ülke ithal malların hatta sigaraların yasak olduğu günleri de yaşadı. Yadırgamıyorum da. Kolay ülke olunmuyor. Her dönemin kendi zorlukları olduğunun da farkındayım ve eskiden yaşadığımız yerli malları haftasını da yargılamıyorum. Olabilir o dönem öyle düşünüldü, gerekmiş de diyebilirim.
Ama zihniyet için aynı şeyleri söyleyemiyorum. Çünkü o zaman ‘biz rüzgar yaratmıyoruz, rüzgar bizi yaratıyor’ resmi çıkıyor ortaya.
Hep olduğu gibi!
Bu rüzgar da bazen güzel esiyor ama fırtına da var. Zihniyeti taaaa oralardan taşımakla değirmen dönmüyor!

Dolayısıyla Bakan Nihat Ergün'ün bu fuarı ziyareti esnasında söylediği “Makine ithalatına anlam veremediği” ifadelerini nereye oturtacağımı hala düşünüyorum…
Yabancı markaların distribütörleri en azından Türk! yoluna mı girsem, yoksa paranın menşei mi olur kolaycılığını seçsem, çıkamadım işin içinden!

Serbest Piyasa seni ne zaman anlayacaklar acaba?

KADIN YERSE!

''Kadınlar daha cesurdur. Kadınlar daha korkusuzdur''...
Durun daha bombası var.
''21. yüzyılda bütün diktatörleri kadınlar yıkacak''!!!

Buna verilecek cevap basit. Yeni yüzyıl erkeği, önce kendi içindeki erkeği yıksın. Kendisinin yarattığı diktatörleri de alıp yıkıntısıyla götürsün.
Sonra yeni erkeğini yaratsın, biz razıyız. Kendini bilsin razıyız.
Sorunlarımızın böylece çözülmüş olacağını epeydir biliyoruz.
Bunun altını çizelim.
Kadını göreve çağırır gibi seslenişlerin bilinçaltı yansıması nedir biliyor musunuz?
Çocukken mahallenin bazı erkek çocukları en ufak bir korkuda anneeee! diye bağırır, annelerine sığınırlardı. Ya da evde vazo kırıldığında anneleri arkasını toplardı. Yadırgamıyorum da. O erkeklerin hayatındaki kadınları hep böyle arkalarını topladı. Onlar için fark etmez ki… Ha bir vazoyu kırıp annesine toplatmış, ha diktatörler yaratıp peşine kadınları yollamış.

Şimdi bir düşünün. Türban, başörtüsü ve adı her neyse konu hakkında konuşanlara bakın.
Erkekler!
Bu konuda ki manşetlere bir göz gezdirin! Kimlerin elinden çıkmış?
Erkekler!
Yasağı kaldırıp, koyanlar kim?
Erkekler!
Bunun için ortalığı ayağa kaldırıp ververeye verenler kimler?
Erkekler!
Türban kavgasını pişirip pişirip siyasi, sosyal platformda kullananlar kim?
Erkekler!
Peki türbanı ya da başörtüsünü takan kimler allah aşkına?
Kadınlar!

Bu erkekler bizi çok düşünüyor galiba!
***

Bazı yazar, çizer, siyasi vs. erkekler her nedense bu aralar türban, baş örtüsü kadın meselesi ne bulursa dümdüz gidiyorlar. Kadını neredeyse ‘demokratik açılım paketi’nin içine koyacaklar!

Meğer biz daha beter dışlanıyormuşuz!

Gazetelere bakıyorum. Kadınların önemine dair bazı samimiyetsiz vurgular ve acayip söylemler var. Hani içimizdeki cevheri yeni keşfettiler desek değil. Bu kadar naif olamayacağım. Adem yalnız gelmedi ki, Havva da yanındaydı. Dolayısıyla ortak tevellütlerimiz, tarihimiz hatta savaşlarımız var.
Sonra yüzyıllardır bizi abuk subuk konularla oyaladılar.
En sonunda da iş hayatının bir çok kilit noktası onlardan sorulur oldu.
Kadın olarak iş hayatında ilk yıllar bizi pohpohladılar, teşvik ettiler.
Ne zaman ki merdivenleri atlamaya başlayıp onlara yaklaştık, her defasında ya aşağıya ittiler ya da basamağın birine sabitlediler. Öylece oralarda bıraktılar.
Örnek vermeme gerek yok. Doğru soru; Bugün medyada genel yayın yönetmeni kaç kadın var?

Ertuğrul Özkök’ü okuyorum. Kadının daha cesur daha cüretkar olduğunu bir kez daha hikayeleştirmiş. Yasaklara ruhuyla isyan eden kadınlara tapmış. 'Kadının özgürlük duygusunu sokakta bastırsanız bile, o heyecan evin içinde fışkırıyor' diyerek, kadınları aksiyona davet ediyor.

***

Bunlara konsantre olmadan bir gece önce de rüyamda Ertuğrul Özkök’ü gördüm. Bize gelmiş, yazılarından konuşuyorduk. Çok hoş görünüyordu rüyamda. İki dakika duramayıp o yazılarında anlattığı cesur, cüretkar kadına dönüşeceğim anda uyandım!
Tıpkı kadınlara anlatılan masalların sonu gibi oldu…

Özkök’ün yazısına tekrar odaklanıyorum. Kadınlığın cesaretine vurgu yapıyor, korkusuzluğuna aşık. Ama şu diktatörleri yıkacağımız kısmında duruyorum!
Soruyorum.
Niye başladığınız işi yarım bırakmak istiyorsunuz ki?
Bu kadar iddialı soruyorum.
Eğer ortada bir diktatör varsa! Bu sizin değiminizle ‘erkek egemen bir dünyada’ ortaya çıkmış olmadı mı?
Niye kendinizden şikayet ediyorsunuz?

Şimdi ‘eteklerin’ arkasına sığınmanın ne alemi var. Siz işinizi yarım bırakmayın. Çünkü, bizim dünyamızda yıkmak yok, yapmak var. Parçalamak yok, birleştirmek var. Güç kavgası yok, fırsat eşitliği var. Bizim kapitalist dünyamız yok etmekten geçmiyor. Üretip var olup, var etmekten, geçiyor.

Ortada yıkılacak bir şey olduğu kesin ama bu kadınların yıkacağı diktatörlük falan değil. Erkeklerin kendi içindeki erkeği yıkıp yenisini yapmanın zamanı.

Bir erkek biliyorum beraber olduğu kadını başka bir hayata götürecek kadar cesareti vardı. Zirveye beraber tırmanıyorlar.
Bir erkek biliyorum kendi dünyasının içinde kayboldu. Hayatını ayrılıklar besliyor. Her işi, her ilişkisi yarım. Sıkıştığında tek becerisi sadece kendisini o yoldan çekebilmek oluyor...
Başka bir erkek ise bu aralar eteklerin arkasında kendine yer arıyor…

TEK FOTOĞRAF

‘‘Bundan sonrası yok. Gerçekten aradığım yerdeyim. Aradığım noktadayım ve hep
o aradığım kişiyleyim’…
Bir kadın ya da adam düşünün ki dünya üzerinde bu sözleri cümlelerine katmasın. Ya da bu sözlerin peşine takılmasın!
Mümkün değil! Hepimiz sözlerin peşine takılıyoruz. Onlarla kurguladığımız dünyaya atlıyoruz. O dünya bizim inançlarımız oluyor, tapıyoruz. Sonra da daha ötesi yok deyiveriyoruz.
Ama var!
Birbirlerini tanıdıklarında bu ‘inancın’ peşine takılan iki kişi biliyorum.
Ama öyle bir yerde takıldılar ki inançları bile onların daha sonrasına gitmesine engel olamadı. Çünkü kural bu. Her zaman daha sonrası vardı. Yapılacak tek şey ise birbirlerinden vize alabilme cesaretiydi.
Üstelik bunu ‘tek bir fotoğraf’ başardı.

***
‘‘O’nun herhangi bir fotoğrafını getirin. O gözlerde olup olmadığımı söyleyeceğime ve bunun da doğru çıkacağına söz veriyorum’’.

Lal, erkek arkadaşından ayrıldıktan sonra onun Facebook’da değişen profil resmine baktı. ‘Kendimi o gözlerde bulamadım. Anlatılacak, tarif edilecek bir yanı yok ama bulamadım’. diye telaşla Merve’yi aradı. ''Beni bu kadar kısa süre içinde unuttuğunu sanmıyorum ama bir gariplik var. O fotoğrafta ben yokum. Benim hiçbir parçam o gözlerde değil'' diye içinde isyanı, üzüntüyü, hayal kırıklığını taşıyan kesik bir sesle konuştu. O anlattıkça Merve’nin boğazı düğümlendi.

***
Arabadayım. Radyoda Ajda Pekkan, ‘Sen Mutlu Ol’ çalıyor. Nişantaşı trafiğinde yazıyorum. Az önce, daha ilk defa giydiğim beyaz tişörtüme kahve döktüm.
İsyanlardayım!
Sinirlenmek için trafiği mi bahane etsem, kahveyi mi kararsızım.
Birde içimde bir enerji var. Henüz boğazıma takılı duruyor. Ajda’nın şarkısıyla hatırlıyorum olanları. Patlayacak birilerini bulmam lazım diye şöyle sağıma soluma bakınıyorum ama sağımdaki simitçi bile gözümden ruh halimi anlamış gibi hızlıca geçiyor yanımdan.
Sonra bakıyorum ışıklarda 50 saniye gözlerimi kapatmak için zamanım var. Kendime şans veriyorum. 50 saniye içinde sakinleşmek zorundayım.
Gözlerimi kapatır kapatmaz önce dudakları geliyor, gözümün önüne. Sonra ellerini düşünüyorum.
Derin derin nefes alıyorum 10 saniyem daha var…
Arkamdan gelen korna sesinden yeşil ışığın yandığını anlayarak açıyorum gözlerimi. Aşkkkk içimde. İçim kıpır kıpır. Kalbimi tutamıyorum. Arabayı bırakıp şöyle sokaklarda koşa koşa bağırayım diyorum. Kontağa elimi bile koyamadan telefonum çalıyor.
Arayan Lal!
‘Lal bana iyi haber vereceksin yoksa kapat telefonu’ diyorum.
Sesi kesiliyor. Önce yutkunuyor, sonra benim anlamamı istemediği için, ‘pardon boğazım’ pozlarına girip, anlatacaklarını araya sıkıştırmak ister gibi ‘hayır’ deyip, telefonu kapattı bir anda.
Gözümden gelen yaşları tutamadım... Kalbim sızladı. Hem benden hem Lal’dan…
Lal bu kez çıkamadı işin içinden!

Lal benim canım. En sevdiklerimden. İlkokuldan beri ilk göz ağrım dediğim arkadaşlarımdan. Merve’yi lisede tanıdım. En temkinlimiz, bizi taşıyan orta direğimiz oldu hep.

***
Eren, yurtdışından döneli epey oldu. Merve’nin doğum gününde tanıdık hepimiz Eren’i. İki senedir beraberdiler Lal’le. Tanıştıklarından iki ay sonra New York’a yerleştiler. Bayıldılar bu tesadüfe. Aynı eve taşındılar. Aynı hayatı yaşadılar.
Lal müzisyen. Hayatla olan bağını sözler ve ritimler tamamlıyor. Çabuk kırılır ama çabucak da tamir eder kendini. Kin tutmaz. Dünya lezzetlisi yemekler yapar.

Eren, bankacı. New York’da yabancı bir bankaya transfer oldu. Hayat felsefesi ‘The Fountainhead’ yani sıkı bir Ayn Rand’çı. Mantıklı parçaları hepimizin dünyasına köprü gibi. Yakışıklı hiç değil ama pırıltılı bir zekası var. İlginç biri. Kendilerine New York’da içinde her şeyin ‘keyif’ olduğu bir dünya kurdular.
İkisi de ‘‘bundan sonrası yok’’ diyordu. Ortak slogan belledirler bu cümleyi.
Aylarca onlardan şahane e-mailler, smsler aldık. Merve de, ben de farkında olmadan onların ‘inancına’ kapıldık, inandık.

Lal bir gün Merve’yle beni aradı. ‘Konserim var’ diyince atladık apar topar Miami’ye gittik. Eğlenceli geçen 1 haftanın ardından biz döndük. Lal bir hafta daha kaldı.
Bir gece yemek sonrası katıldığı partide Smith’le tanıştı. Lal, Smith’e bir şeyler hissetti. İçilen birkaç kadehin ardından da eve yalnız dönmedi. Tahmin edileni yaşadılar.
Lal sabah uyandığında Eren’i aradı. Yaşadıklarından pişman ama yanında Smith var. Dayanamayıp her şeyi Eren’e anlattı. Yalan katmak istemedi ilişkisine. ‘Sadece bir zevkti, bundan sonrası yok hala geçerli’ deyiverdi. Eren, daha cümlesi bitmeden terk etti Lal’i. Telefonu suratına kapattı.

Birbirlerinden kopamayacak kadar büyük özlemle ve kavgayla birkaç defa buluşup seviştiler ama her defasında Eren evi terk etti. Affetmedi Lal’i.
Çok özledim diye geldiği gecelerin sonunda bile Lal’a söylenip kalktı yataktan.
Hakaretler yağdırdı. Her şeyi mahfetmekle suçlayıp nefret etti ondan. Defalarca sevişti ama yine nefretle terk etti evi.

En sonunda Eren bu durumdan sıyrılmanın başka bir yolunu buldu. Lal’e çok acı veren bir yol da olsa, birileri hayatına devam etmeliydi.
Eren, New York’da ikisinin de senelerdir tanıdığı ama Eren’in nispeten daha samimi olduğu July’a evlenme teklif etti ve birkaç ay içinde evlendiler.
Lal perişan!
‘Ne yaptıysam ikna edemedim, adam evleniyor’ diyip telefonu kapattığında, Nişantaşı trafiğinde yine sular durmadı gözümde. Birkaç gün sonra eve Eren’in davetiyesi geldi. Düğün Amerika’da.
Lal apar topar İstanbul’a döndü. Hava alanından canlı cenaze aldım.

Eren ise evlendi. Aradan geçen iki senede bir kızı oldu. Bu arada bir süre sonra Eren yeniden transfer oldu ve İstanbul’a yerleştiler July ile.

***
Arkadaşlarımla Milano’ya gitmek için havaalanında beklerken Eren’le karşılaştım.
Eren beni görür görmez sarıldı. Onun kollarının arasında, Lal’i taşıdığımı hissettim üstümde. Ben yoktum sanki. Garip oldu.
O da bir toplantıya gidiyormuş, İtalya’ya. İkimizin uçağına daha 1 saat vardı.
Bir süre öyle her şeyden konuştuk. Sonra bir sessizlik oldu ve ardından Eren,
telefonundan kızının fotoğraflarını gösterdi. Ben de telefonumdaki bazı fotoğrafları gösterdim. Arasında 2 gün önce Lal’i çektiğim fotoğraf da vardı. Yakından Lal’in yüzünün bütün ifadelerini ele veren, güzel bir gülüş yakalamış fotoğraf.

Eren, fotoğrafa bakar bakmaz tebessüm ederek telefonumu aldı. Biraz ileride duyamayacağım bir mesafeye doğru yürüyerek telefonla konuşmaya başladı.
Tahmin ettim ama inanamadım! Sonra telefonumu bana verip hiç bir şey söylemeden ‘uçağa yetişmem lazım’ deyip yanımdan ayrıldı.
Lal’i aramış. ‘Resmindeki gözlerinde kendimi gördüm, sadece bunu söylemek istemedim’ demiş.

***
Eren boşandı. Ama Lal’le beraber değiller. Her ikisi de bu olaydan 1 ay sonra kendilerine benzeyen başka birilerine aşık oldular.

Tamir etmek istemediler, sıfırlamayı başarabildiler. Sadece daha ötesine geçebilmeye vize aldılar birbirlerinden. Üstelik havaalanında.

‘Tek fotoğraf’tan yola çıkarak…




(Martı’nın Günlüğü, BF)

TÜBİTIRLAK

Değişim herkes için nereden başlar hiç bilinmiyor. Ama bazen Türkiye için bir oradan bir de buradan başlıyor. ‘Nereden tutturursak’ geni aktifleşiyor bazı zamanlar. Profesyonel, işinin ehli, her adımı kuralına uygun atan profiller de var. Ama kısa yol sevenler, naif yürekler hatta realiteyle sürrealite arasında gidip gelenler de…
Bu arada değişim moda olmuşken benim hayatımda da bir şeyler değişiyormuş, doktorum söyledi. Çünkü vücudum sebepsiz yere bazı garip tepkiler veriyormuş. Örneğin aniden nabzımın iddiayla 125’e dayanması, benim soluğu 10 dakika içinde acil serviste almam ve neticede hiç bir şeyin çıkmaması yeterli referansmış.
En azından doktoruma göre ‘vücudum değişime adapte oluyormuş.
Tıpkı Türkiye gibi…
Bir bakıyorsunuz en garip olayda nabız yükseliyor. Sonra bakıyorsunuz endişe edilecek bir şey yok. Ama genel tabloda değişiklikler var.

Şimdi paylaşacağım durum ise tüm bunların arasından sıyrılan, kafasını çıkaran başka gelişme. Aslında durumu kaleme alalı epey olmuştu.
Ama bir şey eksikti. Araştırdım, birkaç kişiye sordum. Hiç birinden tatmin edici cevaplar alamadım. Hatta bazıları bu organizasyonu destekler nitelikte fikirler verdi. İçim hala rahat etmedi.
Biliyorum bir şey var, bir gariplik var ama ne?
Derken beklenen sözler Cumhurbaşkanı Gül’den geldi.

Önce konuyu anlatayım. Bundan birkaç hafta önce internet haber sitelerinden birinde bir haber kafamı karıştırdı.
Başlık; ‘Tübitak’tan beyin göçünü tersine çevirmek için ABD’ye çıkarma’…
‘‘İstikamet Türkiye’ sloganıyla önümüzdeki aralık ayında düzenlenecek kapsamlı etkinlikte süper beyinlerin Türkiye’ye dönmeleri istenecek’’. Yani tersine beyin göçü teşviki için elden ne gelirse yapılacak.

Hayatı teknoloji ve bilimin etrafında dönen bir arkadaşıma danıştım.
Aldığım cevap daha da kafamı karıştırdı. Seneler önce bu beyinlerin ne şartlarda oralara gidip tutunma çabalarını da unutmuş değiliz.
Arkadaşım; beyin göçünün geçmişte Türkiye şartlarında kaçınılmaz hale geldiğinden bahsetti. Özellikle hem siyasi hem de zihniyet standartlarının onların çalışmalarına destek değil, köstek olabilecek durumlar yarattığını söyledi. Ama sonra ‘bence de buraya dönmeleri iyi fikir’ dedi. Nedenini sormadan açıkladı. ‘Çünkü Türkiye artık bir çok yatırım ve projenin arkasında ve onların ‘know how’ına ihtiyacımız var’ demesi benim kalemimi biraz daha bekletmeme sebep oldu.
Hala sorularım var!...
Tabii ki dönmek isteyen dönebilir. Ama popüler başlıklar ve özel organizasyonlarla bunu cazip kılan adımlar, non-profesyonel ve çok naif. Çünkü zaten dinamiklerin işaret ettiği yerlerde olacaklar. Olmaları da gerekiyor.


Bunları düşünürken, parçaları yerine tam oturtamayıp, konuyu bir süre daha akışına bırakmıştım.

Bu akşam koltuğuma uzanmış halde Ipadimden okuduğum bir habere kadar!

Cumhurbaşkanı, ABD gezisinin Boston ayağında 80’e yakın Türk akademisyenle akşam yemeğinde bir araya geliyor. Açıklamalarıyla da konuyu reel bir boyuta taşıyor. Her şeyden önce inandırıcı ve net.
Abdullah Gül; ‘’Tabii sizlere kolaycılığa kaçıp, ‘beyin göçü oldu, dolayısıyla bu kadar kıymetli insanlar Türkiye’ye gelin’ deme kolaycılığını göstermeyeceğim’’.. diyor. Ardından ‘Türkiye çok değişti, gelirseniz başımızın üstünde yeriniz var ve buraya sizin gibi gelen gençlere destek olun’ gibi nazik açıklamalarını da ekliyor Cumhurbaşkanı.

Gördüğüm bu haberle mantıklı bir cevap bulduğuma sevinip, şu noktada buluşabiliyorum.
‘Zihniyet standardı’…
Değişimin dinamiklerini yaratmak daha esaslı bir çözüm geliyor. Projelerle ortaya çıkmak, o beyinleri projeler için çağırmaktan bahsediyorum.
Kendileri için değil. Projeler için, buluşulabilecek ortak noktalar ve üretim için.

Yani karnaval gibi çıkılacak bir tur yerine, onların burada olabileceği dinamikleri ortaya koyabilmekten bahsediyorum.

‘‘PATİNAJDAN TEKAMÜLE’’

Son konuşan biraz ağır konuştu. Hem dikkatleri başka yöne çekti, hem de herkese bir nevi ayar verdi.
Başbakan Erdoğan’dan bahsediyorum. Dikkatle izliyorum canlı yayını. Tepkisini sakin, inişli çıkışlı bir üslupla dile getiriyor. Bağırmıyor ve böyle bir ton kullandığı için de her geçen dakika biraz daha içine giriyorum sözlerinin.
Seçtiği kelimeler, vücut dili, bakışları herşeyi göz hapsimde.
Kimin ne yapması gerektiği algısını resim gibi net masanın üstüne koyan bir başbakan. Önce bunu görüyorum. Sonra içeriğe daha çok odaklanıyorum.
Tophane olayı için gereğinin yapıldığını söylüyor ama bunu yapanlara da direkt açık bir mesaj özellikle yollamıyor.
Trabzon ve Van’daki ayinlerde yöre halkının gösterdiği anlayışa teşekkür ediyor. Yani Tophane’ye de diyor ki ‘efendi olun!’. Üstelik bunu mesajı alan tarafın anlayacağı dilden yapıyor.

***

Çok sevdiğim bir tanıdığımın ofisindeyiz. Bazı yabancı misafirleri de var. Atmosfer biraz kokteyl havasında, haliyle her şeyden konuşuyoruz.
Söz yine dönüp dolaşıp bu aralar kaçamadığım referandum tartışmalarına ve Türkiye’ye gelince, arkadaşım ‘sana bir e-mail göndereceğim bunu görmen lazım’ dedi.
E-maile bakıyorum. Le Monde Türkiye Muhabiri tarafından yazıldığı belirtilen bir analiz. İçeriğinde;
‘’Türkiye, son ve büyük bir hesaplaşmaya doğru gidiyor.
Bu ülke korkulduğu gibi, ırka ya da dine dayalı bir bölünme yaşamadı.
Daha korkunç ve daha temel bir bölünmeye gidiyor.
Cumhuriyet boyunca süren "kültürel bölünme".
‘Bu artık iyice kesinleşti’ diyerek de daha ilk paragrafta altını çiziyor aslında anlatmak istediklerinin.
Analize devam ettikçe ‘peki darbe olursa ne olur?’ sorusundan sonra okumayı bırakıyorum. Hatta ciddiye de almıyorum. Çünkü hayatımda bu yıl duyduğum kadar çok darbe kelimesini ve senaryolarını daha önce duymadım. Bilinçaltıma daha fazla işlemesinden korkuyorum. Benden sonraki nesillerin, çocuklarımın da bu kelimeyle barışık olamayacağını sanıyorum.

Sonra dikkatim tekrar canlı yayında konuşan başbakana kayıyor.
Erdoğan bir anda herkesi 1994 yılına götürüyor. ‘Belediye başkan adayı olduğumdan beri yaşam tarzlarına müdahale edecekmişim şeklindeki yalan haberlerden artık bıktım. Çok bayatladı’ diyor. Tophane olayının medyada büyütülmesine kızarken 8 senedir AKP’nin iktidarda olduğunu hatırlatıp ‘Türkiye’de mahalle baskısı yoktur’ diye konuşmasına damgasını vururcasına ses rengini değiştiriyor.

Basının yaptığı haberleri eleştirirken de lafı öğle bir yere getiriyor ki!
Hani ‘amiyane’ bir söz vardır. Çok ağır lafların yutulamadığı, hazmedilemediği hatta ne yapılacağı bilinemediği anlarda ‘Al bir kaya nereye dayarsan daya’ diye çıkıverir ağızdan. Böyle soğuk duş etkisi yapabilecek bir kavram kullanıyor.
Başbakan tarihi sözleri bırakıyor o an dilinin ucundan. Artık geriye dönüşün olmadığının da farkında.

‘Tekamül etmiyorlar, patinaj yapıyorlar’ diyor basına.

Basının Menderes dönemine ait zihniyetle iş yaptığının altını çizerek; ‘Menderes’e atılan başlıklar aynı, zihniyet aynı, değişen bir şey yok. Çıkarıp arşivlerden aynı şeyleri yazıyorlar’. sitemini ekledikten sonra peşine bağlıyor bu sözleri.

Şimdi bu cümleyi kimin söylediğini ve nasıl söylediğini bir uzaklaştırın kendinizden. Tamamen anlamına odaklanın.
‘‘Tekamül etmiyorlar, patinaj yapıyorlar!’’…
Başbakan doğru söylüyor. Günlerdir süren referandum tartışmalarından ne anladınız?
Hala darbe tartışılıyor. Hala İslam tartışmaları var. ‘Evet diyenler şöyle ama hayır diyenler de böyle’ şeklinde yapılan etiketlemeler var. Herkes yine taraf ve birbirini suçluyor. Bazı yazarlar artık eksen tanımıyorlar, her anlamda dümdüz gidiyor. Bazıları da eline bayrağı almış alenen koşuyor gittiği yere kadar.

Türkiye’nin ‘kültürel bölünme’ yaşayacağı varsayımında olanları ve darbe paranoyaları taşıyanları bir kenara bırakıp, başka bir bakış açısı koyabilsek!
Patinaj yapıldığı zaten ortada. Ama bununla yüzleşebilecek yürekler ya da kalemler çıkabilecek mi tekamül için? Yani başbakan 'yüzde 42 için çalışma yapıyoruz niye hayır dediler merak ediyoruz' derken basın da kalan milyonların traji için araştırma yapıyor mu niye bu kadar az okunuyoruz diye?

AHLAK DERKEN?

Beş yıl önce soğuk bir pazar günüydü. Trafik yoğun, hava koşulları zorlu, ve aynı gün İstanbul trafiğini felç etmeye yeten Fenerbahçe-Galatasaray maçı vardı. Arkadaşlarım trafikten dolayı 1 saat sonra ancak gelebileceklerini haber verdiklerinde, beklemek için en yakın alış veriş merkezinin içindeki kitapçıya girdim. Rastgele açtığım ve şuan ismini hatırlayamadığım kitapta önüme gelen cümleler, hayatıma davet edilmiş gibiydi.
İnsanın üç hali vardır diyordu kitap. 'Olduğu gibi, olduğunu zannettiği gibi ve olmak istediği gibi’...
O günden sonra her insana yaklaşımımda referansım oldu bu bakış açısı.
Şimdi paylaşacağım durumu da bu zemine oturtunca en azından birinde istikrar olsa diyorsunuz.! İster istemez.

Bir Haber kanalının yeni dönemdeki tartışma programlarından ‘…..’u izliyorum.
Atılan başlık, 'Ahlak elden gidiyor mu?’
Başlığın temsil ettiği içeriğe bakıyorum. Acaba bir yolsuzluk mu tartışılıyor yoksa birilerinin hakları mı elinden alınmış?
Hayır!..
Ekrandan dizi görüntüleri geçiyor. Fatmagül’ün Suçu Ne? İle Beren Saat ve Küçük Sırlar ile Sinem Kobal’ı görüyoruz bol bol.
Beren Saat’in ve Sinem Kobal’ın böyle bir tartışmanın görüntüsü olmaktan çok hoşlandıklarını sanmıyorum. Tabii dizinin bu kadar tartışılması ayrıca reytingleri açısından olumlu. Önümüzdeki hafta daha çok izlenecektir hiç şüphem yok. Ama benim takıldığım kısım başka. Başlık!.

‘‘Ahlak Elden Gidiyor mu?’’

Zannedersiniz 'kutsal ahlak kitabı' var tv’nin elinde ve birazdan açıklayacaklar.
Ve biz madde madde bileceğiz artık ne ahlak içi ya da ahlak dışı…
Gayrı meşru ilişkileri ahlak dışı olarak açıklayan bazı konuklarsa dizilerin
toplumu özendirdiğini iddia ediyor.

E çikolata reklamları da beni özendiriyor. Üstelik diyetisyenim de tembih etmişti. ‘İzleme ve özenme’ diye. Tüh! Büyük işkence!.. Ben kime anlatayım derdimi?.. Çikolata firmaları mı çikolata üretmesin, yoksa reklamları mı yapılmasın? Ya da belki benim aklım başımdadır ve yememe tercihimi kullanabilirim.

Hala bekliyorum bir yerlerden ‘bu tartışma şaka’ gibi bir şeyler çıksın ama yok.
Tartışma ara ara aynı eksen üzerinde dönüyor. ‘Eskiden daha masumduk’.
Evet fakirdik de, toplum olarak üstelik. Hatta ne dizi çekilebiliyordu ne de film.
Öyle evde sobanın başında oturuyorduk. Tek kanal ne yayınlarsa el mahkum izliyorduk. Bunu mu özlediniz? Anlamadım. Zenginleşmemizde ve çeşitlilik üretilmesinin zararı ne?
Günlerdir referandumu tartışıyoruz. Referandum sonrasında sivil insiyatifi, değişimi ve toplum olarak zenginleşmeyi savunuyorsak ki bence mantıklı. O zaman bir haber kanalı, ahlakın çerçevesini dizilerdeki cinsellik üzerinden çiziyorsa bu tartışma, hangi yıllara ve tam olarak hangi döneme hitap ediyor, ben çıkaramadım.

Kanalı değiştirmek üzereyken sunucunun sorusuna istinaden biraz daha bekliyorum.
‘Cinsellik ve şiddetin hala neden ekranlarda kullanıldığı’ soruluyor. Hatta epey ileri gidilerek ‘bunu vermenin başka yolu yok mudur’ sorusu dökülüyor ortaya.
Tabii yabancı yapımlardan bahseden yok bu arada.

Merak ediyorum ‘the tv’ veya arayış sahipleri; ahlakı ne zamandır yatak odaları, etek ve pantolonların içinde arıyor?
Ya da daha farklı sorabilirim. Haber yapmaya ne zaman başlayabilirsiniz tam olarak?

Hayatta olanın ekrana yansımasından daha masum ne olabilir ki… İyi ya da kötü ama birileri bunu yaşamış. Tabii ki tvde daha abartı gözükebilir çünkü ortada prodüksiyon diye bir şey var. Yaşanmışlığı cazip kılıp izletme kaygısı var. Rekabet var. Serbest piyasa var.

Aslında sorun, inanmasalar da bunu söylemelerinde. Zihniyette yani. Onlar hayatın ekranlardan çıktığına inanmak istiyor, trendleri televizyonun belirlediğini sanıyorlar.
Halbuki çıkış noktası her zaman hayatın ta kendisi oluyor.
Haber, dizi, sinema, program ne olursa olsun hayattan ayrı değil. Ayıramazsınız. Hatta yazı yazarken bile hayatın dışına çıkamazsınız.
O zaman biz neden kendimizden bu kadar rahatsızız?

Başta dediğim gibi insanın üç hali. Olduğu gibi, olduğunu zannettiği gibi ve olmak istediği gibi. Hangisi olduğuna siz karar verin.

Karanlığın Yolu Gode’den Godem’e

Adı Jennifer. New York'da yaşıyor. 32 yaşında moda tasarımcısı. Her gün gazetelerde başka bir haberi çıkıyor. Kimi giydirdiği, kiminle çalıştığı, ne giydiği, hangi kulüpte ve kiminle olduğu takip edilen bir trendsetter.
Senelerdir erkek arkadaşı yok. Aslında vakti de yok. Kiminle çıkmaya kalksa terk ediliyor. Çünkü gerçekten vakti yok. Kendini tamamen işine vermiş. Daha ilkokula giderken New York'un en iyi tasarımcılarından biri olacağının hayaliyle yaşamış. En büyük rakibi Donna. Ve birkaç isim daha…
Takip eden yıllarda başarısı artarken bir gün karşısına Mario çıkıyor. İtalyan artist, seksi, yakışıklı, uzun boylu, çekik gözlü, sanatçı. Önceleri Mario'nun ona ilham veren o sıra dışı sanatçılardan biri olduğunu zannediyor. İlgiyle dinliyor Mario'yu, sergilerine gidiyor. Sonraları daha da yakınlaşıyorlar. Ve Jenny o yakınlaşmalardan birinin sonunda kendisini Mario'dan hamile buluyor.

***
Her şey yavaş yavaş belirsizleşmeye başlar.
Kara delik gibi. Birinin midesine çöker, öbürünü de uyutmaz.
Karanlığın neresine kadar gidilebilir? Soru bu!..
En derindeki, en dipteki insandan çıkabilecekleri düşünün. Paranoyak mı, sapık mı, hasta mı, deli mi? Ya da bütün hayatını sadece ilizyonlara feda edebilecek bir akılsızlık mı?
Yoksa o karanlıklara korkmadan gidip sizi bekleyenlerin ortasına koca bir feneri çakabilecek kadar cesur bir yürek mi?

Kendi GODE'sini içinden çıkarmayı başaran kadınlardan birini tanıdım.
New York, Battery Park'da Fashion Week partilerinden yorulduğum bir günü tamamen kendime ayırmaya karar verip, vücudumu kitabımla çimlerin üzerine attım. Güneş yüzüme vururken bir yandan da gökdelenlerin arasında ama çimlerin üzerinde uzanma duygusu ayrı bir çelişki benim için.
Ve ben bütün çelişkilere aşığım, bayılıyorum. Yaşam onlarsız çok tatsız ve kuru olurdu.

60'lı yaşlarında bakımlı, iyi giyimli güzel bir kadın, elimdeki kitabin yazarının bütün kitaplarını okuduğunu söyleyerek yanıma oturdu. Kitabı okuyanların gizli kardeşliğinden bahsetti. Çok önemli olmuş yazarın fikirleri onun hayatında.
Yazarın, insanın kendisini yüzünün ele verdiği inancını birbirimize hatırlattık, gülümseyerek. İkimiz de kimliğimizin yüzümüz olduğunu bilerek sürdürdük konuşmayı.
'GODE'nle ne zaman tanıştın?' diye sordu birden bana. Adını bile duymadığım GODE'den, GODEM ile tamamlanmak üzere başladı yolculuğumuz.

Ortak bir noktamız daha vardı. Bazı yerler vardır. Daha derin nefes alırsınız, güç kaynağı oradadır. Gider gider, tekrar takar baterileri doldurursunuz.
İkimiz için de New York gerçeğin, hayatın merkezi. Kalan her şey belirsiz. Bunu söyledik ilerleyen dakikalarda birbirimize. Sonra tekrar o karışık noktaya döndük.
Nedir GODE? Yanlış mı duyuyorum, bir anlamı var mı? diye sordum.
O kadar meraklandım ki, bütün sorularımı nefes almadan sormaya başladım. Etrafta az önce duyduğum çocuk bağrışmaları, sesler, kornalar, bisiklet zilleri, protestocuların az ilerideki sokaktan gelen 'New York'da yıkılan ikiz kulelerin orada camii istemeyiz' diyen gürültüleri de kesildi. Sadece o ve ben kaldık. Kalan her şeyin sesi kısıldı bir anda.

'GODE sadece bir gölge'..
'Tanımlanmamış olan, içi doldurulmamış yaşam, henüz. Dışarı çıkmasına izin verilmeyen bir gölge. Herkesin içinde olan karanlık yanı. Kendimizin bile tanışma cesaretini gösteremediğimiz parçamızın adı GODE. Bazen acımasız olan, bazen en zavallı ya da sapık olabilen, karanlığın dibinin olmadığı yer' dedi.

Neden tanışma ihtiyacı duyayım ki karanlık yanlarımla, gayet iyi işte herşey. Hem bu düzeni bile zor oturtmuşum, zaten herkes bir icat çıkarmış diye aralıksız sıralarken susturdu beni.
'Bu yanını çıkardığını yüzünden görebiliyorum bana yalan söyleme, sana onu nasıl yine içeri koyacağını, yani... GODE'ni nasıl GODEM'e dönüştüreceğini anlatacağım. Karanlığı tekrar içine koyman lazım. Bunu söyleyen, olmamış belli'... sözleriyle içim ürperdi. Kalbim yerinden çıkacak gibi atmaya başladı.

***
Jennifer, Mario'nun bebeğine sahip olmaya karar verir. İnsani duygularım, annelik duygularım diye sebepler bulur kendine. Bu arada bir sure sonra doğum, bebek derken işleri pek iyi gitmez. İlgilenemez. Firması batar ve artık hiç birşey tasarlayamaz duruma gelir. Mario'nun eve geç saatlerde gelmesinden iyice şüphelendiği gecelerin birinde onu başka bir kadınla yakalar. Ardından boşanma gelir. Evin taşınması derken elinde ne varsa tüketir.
En yakın rakibim dediği Donna ise artık bir Donna Karan’dır.
Donna Karan, New York'un en genç, yetenekli ve popüler tasarımcıları arasına girerken, Jenny her gün çocuğuna mama parası bulabilmenin peşine düşer.
Bütün kızgınlığı, nefreti, geçmiş hırsları, kötü günleri ve karanlığa dair ne varsa üstündedir. Böyle hisseder.
Ta ki bir rüyaya kadar.

Bir gece rüyasında tepelerde bir mezar satın alır kendine, üstelik çukurunu da kazdırır ve kendisinin buraya gömülmesini istediğini söyler yanındakilere. Uyandığında kan ter içinde kalkıp sigara yakar. Bu kez ölümden korkar. 'son noktam bu olmalı' diye düşündüğü anlarda... Sokaktan birisi seslenir.
Ses uzaktan gelir. Bu saatte kim birine seslenir diye meraklanır. Kim olduğunu göremez ama ısrarlı bir ses sanki onu hayata bağlamak istercesine yüksek ve ısrarlı bir tonda GODE diye bağırmayı sürdürür. Üstelik bıkmadan, aynı tonda dakikalarca sürer bu bağırış. Ve her bağırış ona biraz daha bugüne kadar hiç hissetmediği güçte bambaşka, açıklayamayacağı duyguları yükler.
Sanki bir mucize onu yukarı çıkarır.
Tozlarını, yüklerini çukurda bırakır. Her şey çok çabuk olur. Ve o andan sonra artık her şeyin değiştiğini derinlerde bilerek, hissederek hatta şaşırarak mutlu gider yatağına Jennifer.
Durumunun adını ise GODE’dir. Tamamlanmıştır artık onun karanlık yolu.
Tüm bu felaket gibi görünenler ortaya çıkaramadığım karanlık yanımın bana yansıttığı ilizyondu der. Kabul eder.

İşleri yoluna koyma sürecini ise GODEM diye adlandırır. Karanlığı tamamlanmış yol olur, GODEM. 30 yıl önce başına gelir bunlar Jenny'nin...

Jenny, Battery Park'da bana GODE’den, GODEM'e geçişi gösterdi. Senin karanlığını da izin ver benim çukuruma koyalım diyecek kadar nazik bir yolla üstelik.

Jenny, New York'un en tatlı, en varlıklı ve etkin kadınlarından biri. Uzun zamandır kendi işinin kraliçesi. Ve evet gerçek adı Jennifer değil. Ama hikayesini yazmamı ancak bu şartla kabul etti.


(Martı’nın Günlüğü, BF)