‘‘Senin sümük diye attığını eller simit diye kapar’’!!!

Anneannemin meşhur cümlesi. Ben ufaktım, O mahalle ve akraba ahalisinin yüce sesiydi. Evli barklı kadınlar danışırdı ona. Beylik cümlelere, hikayelere bağlardı anlattıklarını anneannem. Evlilik kurtarıcısı gibiydi.
Yukarıdaki sözü de kocalarından şikayet eden kadınlara söylerdi. ‘Kıymetini bilin kocalarınızın! her istediğinizi alıyorlar, dayak da atmıyorlar elalemin kocaları gibi. daha ne istiyorsunuz’ türünde laflarına ben o zaman da karşı çıkardım. Şimdi de hiç bir şey değişmedi.
Erkeği doğuştan ‘üstün kılan’ ne varsa bana hiç uğramadı!

***
Mutsuzuz diye boşanıp daha da mutsuz olan hayatların kadınları var. Çoğu; boşanmayı bir çeşit kocasını cezalandırma yöntemi olarak uygulamış. Adamların ellerinde ne var ne yok almak istemiş. İstedikleri resmen gerçek olmuş olmasına ama bu kez de erkeğin sırası geliyor. O da elindeki tek argümanı kullanıp cezalandırmaya başlıyor ve boşadığı karısını tek kuruş ödemeyerek ve ya nafakalarını geciktirerek cezalandırıyor. Sonra daha da mutsuz kadınlar çıkıyor ortaya buralardan.

Boşanmanın kadın üzerinde neler yarattığını ilk annemde gördüm. Annem daha şanslıydı. Ailesinin kapısı ona ardına kadar açıktı. Kendini yalnız hissetmedi. Ama kırk kapı da açılsa eksik hissetti. Boşanmış her kadın gibi bir parçası kopuk ama dışarıya çıkmış fazla bir parçayla (yani benimle) baba evine döndü. Anneannemin taktikleri de tutmadı. Babamla ikisi sanki sadece beni üretmek için buluşmuşlar gibi ürünün ortaya çıkmasından bir süre sonra ilk ayrılıklarını yaşadılar. Devam eden yıllarda birkaç kez bir araya gelip denediler, zorladılar ama boşandıkları gün 5 yaşımda ilk ‘oh’ diyenlerdenim.
O kadar uzattılar!

***
3 boşanmış kadınla beraberim. Birisi iş kadını Gül, diğeri öğretmen Pervin, üçüncüsü ev hanımı ve türbanlı ya da başörtülü veya adına her ne diyorsanız! saçları görünmüyor işte. adı Suna.
Üçüyle de hayatımda ilk defa karşılaşıyorum. Değişik çevrelerden arkadaşlarım sayesinde tanıdım onları. Oturdukları semtler, yaşadıkları hayat ve gelirleri birbirlerinden çok farklı dört kadın aynı masadayız. Dışarıdan baksanız onları bir araya getirecek bir şey bulamazsınız.
Ama var!
Buluşmamız akşam üstü saatlerine denk geldi. Birisi şarap, öbürü çay diğeri kahve içti. Ben hepsini!
Önce birbirlerinin saçlarına, kıyafetlerine baktılar. Hatta içlerinden birbirlerini eleştirdiler. İçten içe hepsi diğerinden daha farklı olduğunu düşündü.
Ne zaman ki iş konuya geldi. Bütün kimliklerinden soyunup; ‘Kadın her yerde kadın’ oluverdiler. İçlerini dökmeye başladılar.
Dört kadın başladık evlilikleri konuşmaya. Ben konuyu açan bekar ve başından hiç evlilik geçmemiş tuzu kuru olanım. Onlar ise geçen yıl evliliklerini bitirmiş. Bu kadınların en bariz ortak yanları; boşanmış olmaları dışında, kendilerini iyi ifade ediyorlar. Güzel ve bakımlılar. Yaş aralıkları 34-37.
Üçünün de tek çocuğu var. İkincisini yapacak kadar tutunamamışlar evliliklerine. Üçü de 5 yılı deviremeden kopmuş aile hayatlarından.

Gül’ün kocası internetin ve play-stationların başından kalkmadığı için ilgisizlik olmuş boşanma sebepleri. Kocası çok direnmiş ayrılmamak için, birkaç şans daha vermişler birbirlerine ama yine olmamış. Asıl bomba ise; boşandıktan 3 ay sonra, kocasının başka bir kadından çocuğunun olması.

Pervin’in kocası da, kendisi gibi öğretmenmiş. Aynı okuldan başka bir öğretmenle aldatmış onu. Üstelik o öğretmen de evliymiş, işler iyice karışmış. Hikaye ortaya çıkınca mesele çok büyümüş. Boşanan boşanana trafik karışmış. Kocası çok uğraşmış boşanmasınlar diye ama Pervin bana mısın dememiş, dönmemiş kararından. Elde var bir çocuk!

Suna en çaresiz profil. İş, güç tahsil hak getire! Para pul hiç yok! Baba evinden koca evine düşmüş! (düştüm onun kelimesi) ‘Çok sevdim, ne bileydim zulmün beni bulduğunu’ diyor. Kocası çalışmadığı gibi sabah akşam demeden dövmüş. Hala bu dayağın izlerini taşıyor vücudunda. Dayak yediği gecelerin birinde canına tak etmiş ve dayanamayıp sokaklara atmış kendini. Ailesi; kapıyı açmayı bırakın, aralamamış bile! O da bir akrabasına sığınmış çocuğuyla. Sonra yatılı olarak bir evin hizmetinde çalışmaya başlamış. Çocuğuyla hem o evde yaşıyor hem de çalışıyorlar.

Gül’ün birkaç flörtü olmuş boşandıktan sonra ama ‘bir şey çıkmadı’ diyor. Konsantre olamamış kimseye. Pervin ‘okul, iş güç, çocuk zaman mı kalıyor’ derken, Suna ‘zaten emanet eve başımızı soktuk oğlanla hangi ara neyi düşünecem’ derdinde.
En rahatı da, en rahatsızı da bir gıdım ileri gidememiş aşkında. Bir tek Gül her türlü felsefeyi deneyenlerden. Hindistan’a da gitmiş. Yoga da yapmış. Meditasyon, nefes ne varsa hepsini denemiş. Gül; ‘başlangıçta odağı değiştirmek iyi geldi ama dönüp dolaşıp aynı yere geliyoruz’ diye yakınıyor.
Pervin ‘Ye, dua et ve Sev’i yeni izlemiş. ‘bu felsefi filmlerde adamlar çok medeni çok kibar konuşuyorlar. Biz kibarı bir yana konuşamadık bile, üstelik kocam da öğretmen ama ne mümkün. Ayrıldık hala kavga ediyoruz’ diyor.
Suna’ya evin hanımı çok destek olmuş. Onu psikolağa göndermiş, bazı kitaplar vermiş okuması için. Her şey iyi hoş ama yine her gün bekarlığıma dua ediyorum’ diyor.
Sanmayın ki üçü de güzel değil. Ya da sıkıcı kadınlar hiç değiller. Hepsi hoş sohbet. Hepsine ders olmuş ama, öyle anlatıyorlar. Üçünün de erkek çocuğu var. ‘‘Biz 'erkek çocuklarıyla' evlendik çocuklarımızı ‘kadıncı’ yetiştireceğiz ahd ettik’ deyiveriyorlar. Bizim kocalarımızın anaları ne istediğiyse yapmış, üstüne fazla titremiş. Anne diye her bağırdıklarında arkalarından koşmuşlar. O yüzden ‘erkekler çocuk gibidir’ der geçerdik. Ucu en dibimize dokunana kadar!’’.

Onlara anneannemin sözünü hatırlattım. ‘Sizin sümük diye attığınızı eller simit diye kapar mı’ dedim. Güldüler.
‘Simit seveni de var, sümük seveni de’ diye.






Martı’nın Günlüğü, BF

KIZGIN HAFIZA

80'ler etkisinde yeni bir pop hareketi geliyor kulağıma. Sonra arada kalmış melodik ritimleri de var. Ama en sonunda her ritim bir oluyor ne eski ne yeni kalıyor. Başka bir müzik çıkıyor ortaya.
Bahsettiğim grup ‘HURTS’, parçaları da; ‘Wonderful Life’…
Şarkıyı duyunca eski, yeni ne varsa içimde silkelendi. Sormaya başladım.
İnançlar ne kadar kutsal olabilir? Sorgulayamayacağımız kadar mı? Ya da olduğu gibi muhafaza etmek mi kutsal yapar onları?

Ben küçüktüm mahallede bir ‘Alevilik’ konuşulurdu. ‘Şu alevi, bu değil’ diye mahallelinin dilinden dökülürdü. Alevi olduğu için evlerine gidilmeyenleri duyardık. Okula başladım. Aleviliği mezhep olarak anlattılar. ‘Bir fark yok aslında biz Muhammed’in, onlar Ali’nin takipçisi’ dediler.
Sorgulamadık. Ne ben, ne de tanıdığım başkaları.
Sonra ara ara başka şeyler daha öğendik Alevilik ile ilgili. Cem Evlerini televizyonlarda görür olduk. İbadet şekilleri bize benzemiyordu.

‘Can’ deyişlerini sevdim. Can’dan öte ne var ki? Mevlana da ‘cancağızım’ demez mi?
Yüreğimizi dayandığımız ‘can’dan; daha hakikisi var mı?

İnsan içine girmeden bilemiyor işte. Uzaktan konuşmak kolay! ‘Alevilerin ne sorunu var ki?’ demek kolay!
Biraz dinleyenin içine dokunduğu hikayeleri, inançları var, özgürce yaşamak istedikleri.
Alevi dedelerinden biri Hüseyin Güleryüz ile birlikteyim. Nasıl da çalışarak gelmiş programa, (50 dakika) notlar almış. Ne anlatıyorsa özen gösteriyor dilinin ucundakilere.
Dayanamadım, notlarını yayında aldım elinden. Gözleri kağıda gidiyordu. ‘Nolur içinizden geldiği gibi anlatın’ dedim. Gülümsedi, güvendi. Elindeki kağıtları teslim etti.
Ben sordum. O samimiyetle yanıtladı. Önce sizi, bizi kaldırdık aradan. İçine sen-ben diye kendimizi katmadık.
Alevilerin Türkçe ibadet ettiklerini anlattı. Öyleymiş, öyle uygun görmüşler. Anlamak istiyorlar dualarını. Ne güzel. Arapça olana da diyecekleri yok.
Cem Evlerinde müzik sanılanın dua etme biçimi olduğunu anlattı.
Alevilikte aşkı anlattı. Aşkın önünde ‘benim diyenin’ duramadığını söyledi.

Kafam karıştı!

Diyanet İşleri’nin açıklaması, sonra okul yıllarından beri öğrendiğim Alevilik bir mezhep mi? diye sorduğumda ‘hayır’ yanıtını aldım.
‘Hak Yoludur’ dedi. İyice kurcaladım başka bir inanış mıydı diye
ama ısrarla ‘Hak Yolu’ döküldü ‘dedenin’ dilinden.

Sonra konu ‘ayrımcılık’ tartışmalarına geldi. Zorunlu din dersini yıllardır istemedikleri açık. Hakları da yok değil.
Sırf onlar mı? Dinin zorunlusu olur mu ki, dersi zorunlu olsun?
Hep denmez mi ‘dinde zorlama olmaz’ diye.
***
‘Bizden değildir’ diye diye aramızdan, içimizden ayırdıklarımızın sayısı belli mi acaba?
‘Kızgın Hafıza’ bu.. devreye girmeye görsün ‘can’ a dokunmadığı, candan atmadığı, öteye İtmediği kalmıyor.

ZEVKYOL EMİNE

Başlığın içindeki ‘yol’; kelimesi itibariyle bir iktidar partisini temsil etmese de, iktidar meselelerine derinlemesine giriyor.
Seks ve zevk üzerine kalem oynatmanın riskli olduğunu bilerek bu konu üstündeyim. Çünkü her şeyi konuşmaya çalışan toplumun konu buralara gelince susmasını ilginç buluyorum. Hiçbir şey yokmuş gibi davranmasını anlayamıyorum! Hatta diziler ve filmler üzerindeki seks sahneleri çıksın baskısını tuhaf karşılıyorum. Hele de bunu ahlak çatısı ve toplum değerleri altında yapma girişimlerine inandırıcı gözlerle bakamıyorum.
Bu ülkede kimse sevişmiyor mu?
Her doğal olanı illa kurallara bağlayıp normalleştirme çabamız niye? Her şey normal olmak zorunda mı?
Hiç ‘normal sevişme’ diye bir kavram duydunuz mu?

***
12 yaşındayım evde tetrisimle oynuyorum. Anneannemin yakın arkadaşlarından biri; hiç evlenmemiş, hatta evde kalma sınırını geçmeyi bırakın, oraya da 3 tur bindirmiş bir Eminemiz vardı. 42 yaşındaydı. Hayatında hiçbir erkekle ne teması oldu, ne de flörtü. Emine’nin çok bakımlı ve bir içim su olduğunu söyleyemem ama ne Emineler neler buldu bilirim!
Emine sürekli bekarlığının derdini yanardı anneanneme. Muhabbet dönüp dolaşıp Emine’nin bulamadığı kısmete gelir, anneannem de umut vermeye devam ederdi.
Gel zaman git zaman Emine taşındı. Ben büyüyüp yuvadan özgürlüklere uçtum. Üniversite, master, iş güç derken Emine’yi tamamen unuttum.
İzlediğim bir belgesele kadar!
İnançların, yanlış örneklerin insan üzerinde yarattığı talihsizliklerden bahsediyor, belgesel. Mesela körüklenen korkunun sürüklediği seçim yapamama ve yaşanmamışlığı acı gerçek olarak niteliyordu.
Nedense Emine gözümün önünde canlandı. Acaba Emine’ye bir anlatan çıksaydı bir şeyler yaşar mıydı inadına? Ya da zevk nedir öğrenmek ister miydi en azından?

Belgeselde benim bile şaşırdığım bazı örnekler vardı. Mesela ilk buluşmada her zaman romantik bir yemeğin etkili olacağını düşünürdüm. Meğer rahat ve ferah bir ortamda buluşmak her zaman daha avantajlı olduğu gibi açık hava, duygu ve arzulara müthiş bir canlılık katıyormuş.

Sonra ‘dans etmeden sevişmeyin’ vurgusu çok iddialı bu belgeselin. Dansla ritimler ve kişiler birbirine uyumlanıyormuş.
Önce dans şart diyor!
İlişkinin aşka dönüşmesi için ise; ‘başlangıçta her zaman bir öykü vardır. Ve o öykünün gerçek bir aşka dönüşmesi için defalarca anlatılması gerek’ bilgisi vurgulanmış. Çünkü aşk kendini anıların nakaratı üzerine kurarmış.

Beni en çok şaşırtan kısmı; ‘şefkatin aşkın en değerli simgesi‘ olduğuna dair açıklamaları. Çünkü yıllarca tutku, güvenilir tutarsızlık ve heyecan tarafında aranır sanmışım!

Araştırmalar bugünün bilgileri. Haliyle bugünün şehir kadınlarına hitap ediyor. Her anlatımın sonuna ise zevk kelimesi özellikle bir yerden sıkıştırılmış. ‘’Aslen işin özü ‘zevk’ bunu anlayın yeter’’ tadında bir anlatımı var.
Belgeselin sonunda güncellendiğinizi hissediyorsunuz. Büyük sürprizler yok ama minik updateler belgeselin hakkını veriyor.

Belgeselin sonunda Emine’nin bizim eve uğrayışlarının son bulduğu anlar gözümde canlandı.
Emine her defasında o kadar içten anlatırdı ki durumunu. ‘Ben de bir gün evleneceğim hayatımı yaşayacağım’ diye konuşurdu sürekli. Anneannem de her seferinde ‘tabii Eminecim senin de hakkın, merak etme’ derdi, rahatlatırdı onu. Emine’de sanki her gün o cümleleri duymaya gelmiş gibi sürekli aynı diyalog tekrarlanırdı.
‘Hayatımda tek erkek tanımadım’ diye hayıflandığı anlardan birinde ise ben dayanamadım. Yaşım küçüktü ama leylek hikayelerini de geride bırakalı epey olmuştu. Arada bir dönemdi benimki. Emine’ye döndüm ve ‘ne yani bu yaşta hala bakire misin’ dediğimde, anneannemin renginin attığını gördüm.
Emine zaten perişandı. Kaderine mi yansın, yoksa patavatsız bir ufaklığa mı bozulsun? Ne yapacağını şaşırdı. Ama çok bozuldu.
Anneannem çok kızarak beni odama yollamıştı. Hatta Emine sayesinde 2 gün tv ve sokak yasağı almıştım. Emine’nin kendine verdiği cezaya bulaşmanın da bir ceza olduğunu o gün öğrendim. O yüzden unutmamış olabilirim.
Kapalı bir kutuydu Emine’nin dünyası… Gerçeğe dair tek soruda bile sizi de kapatan bir yere sokuveriyordu tepkisi.
Hatırladıkça şimdilerde anlıyorum anneannemin neden tepki vermeyip sürekli ‘haklısın Eminecim’ dediğini.

Emine benim sorumdan sonra uzun bir süre bize uğramadı. Ben üniversiteye gidip evden ayrıldığımda sık gelir olmuş ama her defasında bir yerlerden çıkacağım tedirginliğiyle otururmuş.

Aradan 18 sene geçti. Bugün Emine 60 yaşında. Hala bekar ve hala doğduğu ilk günkü gibi. Sadece fizyolojisi biraz daha erkeğe benzer halde ilerlemiş. Şimdiki hayatını sormak istedim ama Emine bu! seneler önce yaşadığını unutmamış. Beni görür görmez kayboldu.
Anneanneme defalarca sordum ‘Emine ne anlatıyor’ diye. Ama O da yeminli gibi anlatmadı.

Tek bildiğim. Emine ‘yeddi-emin’ hal ile kendiyle.

TANZİMAT-I KAYIP !

19. Yüzyıl… Bugün ‘tanıdığınız’ kim varsa hepsi orada. Ya savaşıyorlar, ya roman yazıyorlar ya da en önemli icatları çıkıyor içlerinden.

Öyle bir devir ki; Darwin yaşıyor. Alfred Nobel hayatta. Dostoyevski, Victor Hugo ve Tolstoy henüz en önemli eserlerini yazıyorlar. Bunlar sadece bir kısmı.
Bugüne gelen ne varsa, o gün herkes orada. Hepsi hem tanık, hem de her şeyi inşa ediyorlar. Hepsi içimizde. Bugün ne-isek genimizde onlar var. O yüzden onlara ait ne bulsak dokunuyoruz. Tabii bulabilirsek!

***
Tarih: 3 Kasım 1839. Yer: Gülhane Parkı.
Gülhane-i Hattı Hümayün ilan edildi; Yani Tanzimat Fermanı okundu ve yeni bir devir başladı. İsmi Tanzimat Devri oldu.
Osmanlı Devleti’nin hem yenilenmeye hem de dışarıyla ilişkisini güçlendirmesinin vaktiydi. Tüm dünya yeni buluşların, yeniliğin peşinden giderken Osmanlı sessiz kalamazdı. Kalmadı.
Ancak yüzyıllardır ‘Saray’ın dilinden dökülen kararlar da öyle ha deyince devlete, yasalara bağlanamazdı, bir anda uygulanması beklenemezdi.
O yüzden Osmanlı’nın Tanzimat’ı ‘öksüz’ açtı gözlerini, dünyaya.

2000’li yıllara kadar uzanan bitmez tükenmez tartışma ‘batılı mıyız-doğulu muyuz’ çelişkisi de böylece başlamış oldu. Ne batılı olunabildi, ne de doğulu kalındı. Mektebin yanında medrese, batı hukukunun yanında eski hukuk, batı müziğinin yanında doğu müziği gibi tartışmalarla ‘Tanzimat’ tam bir karmaşa yarattı.
Değil çeşitliliğin kabul edilme ihtimali, zaman zaman tek seçenek bile fazlaydı o günlere. Üstelik tek konu ‘Avrupa Açılımı’ da değildi.
O devir Osmanlı’nın kapısında bekleyen ABD de, sonunda izni kopardı ve ABD-Osmanlı arasında ticari ilişkiler resmen başlamış oldu. Üstelik gelecek 50 yıl içinde de yükselişe geçecekti bu ilişkiler.
Osmanlı Devleti gelişim için bazı adımlar atıyordu ancak 19. yüzyılda demir yolları taşımacılığının başlamasıyla gelen sanayi devrimiyle beraber bir çok ülkede kentleşme başladı. 1830’larda Fransızlar, Cezayir’i Osmanlı’dan aldı. 1839’da Yunanistan, isyanlar sonucu bağımsız oldu. Her yerde sürekli bir şeyler oluyordu. 1800'lü yıllarda değil soysal ağa, mektup arkadaşlığı bile vakii değildi.
Yokluğun, imkansızlığın iliklere kadar ilerlediği günlerdi. Öyle bir devirde atıldı aslında Türkiye’nin de tohumları. Farkında olunmadan elbet.
İmparatorluktan, vatandaşlığa kadar gidecek tarihin kapısı aralandı.

Ferman ilan edilince; kimi kesimler demokratikleşmenin somut ilk adımı görüyor Tanzimat’ı. Kimileri, ülkedeki yabancılar ve rütbelilerin mal varlılığının güvence altına alınması olarak görüyor ilanı. Bazıları ise ‘Fransız İhtilali’nin milliyetçi etkisini azaltmanın başka yolu yoktu’, yorumunu ekliyor. Daha da ağır ifadelerle ‘düpedüz padişaha karşı bir darbeydi Tanzimat’ın ilanı’ diyeni de çok oluyor.

Öyle ya da böyle. ‘Astığı astık, kestiği kestik’ diye okunmuş bir saltanatın kendini yasalara bıraktığı bir döneme geçişin ilk sinyalleri geliyor peşine…
Padişahın artık canının isteyip de ‘tez getirin kellesini bre’ diyemediği bir perde açılıyor Osmanlı’da. Son perde olmuyor ama sonu da hazırlıyor çoklarına göre.

Gel zaman git zaman; Gülhane Parkı içinde okunan Tanzimat ilanı, sonraki yıllarda Atatürk dahil bir çok aydının da tepkisini çekiyor. Atatürk; ‘Tanzimat Devri’nin ekonomik yönden Osmanlı’yı hem zayıflattığını hem de haksız uygulamalarla sanayi ve tarımın gelişme olanaklarını yok ettiğini söylüyor.
‘Tanzimat’ı aşırı Avrupacılık olarak suçlayan bazı milliyetçiler çıkıyor. Devrin fikir adamlarından yazar Ziya Gökalp ise, Tanzimatçıların batı medeniyetini yarım-yamalak alarak memlekette bir sürü ikiliklere yol açtığını anlatıyor.

***
Sırrı Süreyya Önder’e anlatmıştım. O da kalemine vurdu konuyu. Radikal’de Tanzimat devrini anlattı. Sonra sordu ‘Sahi bir Tanzimat Müzesi vardı, ne oldu’? diye.
İşte O müze artık yok!.

Bundan 1 ay evvel, Gülhane Parkı’nın kapısından girdim. Görevli ve oradaki sorumlular dahil sorduğum hiç kimsenin Tanzimat Müzesi’nden haberi yoktu. Hatta adını hiç duymadık diyenler bile vardı.
Sadece bir güvenlik görevlisi hatırladı ‘Tanzimat Fermanı burada ilan edildi’ diyerek müzeden haberi olmadığını peşine ekledi.
Sormadığım yer kalmadı. Sonunda tanıdıklar vasıtasıyla araştırınca ortaya çıktı. Meğer Tanzimat Müzesi, 10 yıl önce restore edilmek üzere kaldırılmış, içindeki eşyalar da belediye depolarına gönderilmiş…
10 yıl önce!!!
19.yüzyıla dokunan ne varsa geçtiği yerde tıkanıvermiş.
3 Kasım Tanzimat’ın yıldönümü. Okumak lazım, en azından google’dan da kaldırılmadan.

İKİ KADIN VAR

Kendileriyle gelen erkeklerle yeni devirleri açmış. O devirlerin anahtarları olmuşlar. İlk onlar inanmış o erkeklerin söylediklerine.
Arkalarına katmış herkesi. Biri Müslümanlığa, öbürü hristiyanlığa götürmüş yolu. Sevgiyle yapmışlar, aşkla kucaklamışlar dönemi.
‘Hz. Hatice’ ve ‘Meryem Ana’...

***
Bu ülkenin bazı meseleleri var içinden çıkamadığı. Hiçbir zaman gerçeğiyle yüzleşemediği. O yüzden çareyi hep karşı çıkmakta bulduğu dönemleri, kadınları, adamları var. Başka türlüsü öğretilmemiş çünkü.
Konu kadına gelince erkeklerin konuştuğu bir yer burası.
Türban, yasak, tecavüz, cinsellik vs olunca yine erkeğin dilinden dökülüverir cümleler. Karar verir, taraf olurlar üstümüze.
Hala tanımlayamadılar. Bayan mı desinler, hanım mı olalım, kadın mı?
İspata değil, dikkate ihtiyaç var görmek için. Markete gidin, televizyonu açın ya da herhangi bir arkadaş muhabbetine girin. En az bir kez, birileri hanım-bayan pardon kadın çelişkisini yaşayacaklar gözünüzün önünde.
Kafalarında bir yere oturtamadıklarını normal hayatta tanımlayamamalarından doğal bir şey yok zaten. Bu çelişkileri anormal değil. Sadece bilinç sistemlerinin verdiği error sürekli dillerinde.
Google’a girin ‘kadın’ diye yazıp arayın. Görsellerde karşınıza çıkan ilk fotoğrafa bakın. ‘vücut geliştirmiş kadın’ başlığıyla anormal kaslı biri çıkıyor. Başlığı olmasa kadın olduğu ilk bakışta anlaşılmıyor.
Sonra kadın dergilerinin hepsine tek tek bakın. Hangi sade kadının gündeminde sadece ‘o başlıklar’ var ki? Daha çok 'bayanlara' hitap ediyor!
‘kocanızı elde tutmanın 1001 yolu’… ‘Ya aldatıyorsa’?... ‘Erkeği feth etmenin ipuçları’?... ‘Nasıl evlenme teklifi alınır’? vs...
Gerçekten kocam olsa da elde tutmak için savaşmak gibi bir kaygım yok. Gittiği yere kadar yolu var, demek istiyorum. Aldatıyorsa da helalı hoş olsun bari güzeliyle yapsın! Ya da yok kaldıramam boşarım, uğraşamam demek hoşuma gidiyor! Erkeği feth etmek istemiyorum. Ben onu feth edilmemiş haliyle beğenmiştim! Ele geçirip dönüştürmek istemiyorum. Onunla kendimi kendim dönüştürmek istiyorum.
Bu fikirlerin kadınıyım...
Evet kırmızı ayakkabıları, yüksek topukları, yeni çıkan bir çok trendi merak ediyorum. Hatta deli gibi alıyorum. Ama ben o kırmızı ayakkabılarımın içinde Charles Dickens okumayı seviyorum. Yeni Agent Provocateur iç çamaşırlarım içimdeyken siyasi tartışma programı izleyip, belki de Hasan Cemal okuyorum.
Yüzümde kil maskesi varken Ahmet Altan’ın yazılarından bazılarına kızıyorum. Mini eteğimin üstündeki kitap ‘İsrail Meselesi’. Çoraplarımı çıkarırken okuduklarımı kafamda düşünüyorum. II. Abdülhamid için bazı soru işaretlerim var. Sonra, en olmadık yerlerde ekonomiyi konuşuyorum.
Belki de şarteli tamamen farklı yere çevirip sadece erkek arkadaşımın beni ne zaman arayacağına kilitleniyorum, bunu kuruyorum arada bir yerlerde.
Sınırım yok ki. İçimden çıkan ne varsa, hepsinin ayrı bir dünyası var. Onlar bile bağımsız benden.
Çeşitliyim. Çocuğum için kendimi sorgulamadan arabanın altına atabilirim. Eşimi, sevgilimi deli gibi sevebilirim. Ama bunların hepsini başka bir aşk için arkamda bırakabilirim. Lider de doğurabilirim, liderin eşi olup arkasında da durabilirim. Bana yaslanmasına izin veririm, düşmesine izin vermem. Ama belki de altından her şeyi ilk çeken olabilirim.
Bunları yapmam için kadın olmam yeterli.

Yaklaşık bir aydır okuduğum-dokunduğum herşeyle, tarihin akışını değiştiren kadınlarlayım. Fikirlerine, yaşamlarına dair ne varsa içimde.
Başta örneğini verdiğim ‘Hz. Hatice’ ve ‘Meryem Ana’, dini figür oldukları için değil, din gibi bir konuda bile zor dönemleri taşıdıkları için önemliler. Yürekli davrandıkları, cesur oldukları için önemliler. Ama tüm bu kadınların içinden dillerine, elinden kalemlerine dökülenler aynı;

''Kadını tanımadan, kadının dünyası keşfedilmeden, dünyadaki sorunların çözüleceğine inanmıyorum. '21'.yüzyılın en önemli keşifleri arasında kadınların içindeki çeşitlilik bulanacak. Ortaya çıkmasına izin verilip, kabullenilmesi ise tarihi dönemeç olacak''...

'BEYAZ CEMAAT'!!!

Hayata veda edeli 3 yıldan fazla oldu. Ne zaman kafam karışsa ezbere parmaklarım numarasını tuşlardı. O da, benim bütün ezberimi bozardı. Ne beklesem başka bir şey bulurdum onun telefonlarının sonunda. Hiç aklımda olmayan düşünceler, kelimelere dökülürdü kapatırken. Sesi bile içimi rahatlatırdı. Kimse bilmedi ama biz birbirimize dair her şeyi bildik, anlattık. Sevgililerimize anlatamadıklarımızı paylaştık beraber.

‘Hala özlüyorum onu’ dediğim anlardan bir gece rüyamdaydı. Ben yollarda koştururken kendimi onun yanında buldum. Öldüğünü biliyordum ama bir o kadar da gerçekten yanımdaydı. Hemen sarıldım 'çok özledim' dedim. 'ben de özledim' derken kalplerimizi birbirine yapıştırarak sarıldık. Ağlamak üzereyken 'şimdi ağlama sana söyleyeceklerim var' dedi.
Yanına oturdum. Cüzdanından çıkardığı 5 lirayı bana uzattı. 'bunu yanında taşı! başına bir iş geldiğinde lazım olacak' dediğinde tereddüt etmeden, sorgulamadan, parayı alıp çantama koydum.
Sonra gözlerimin içine doğru daha da yaklaştı. 'bunlardan sonra dönüp aynaya baktığında iki çocuğa hamile bulacaksın kendini' cümlesi hala kulaklarımda.
Uyandığımda yanaklarıma değen gözyaşlarımla, kalbimde onu çok özlediğim duygusuyla gözlerimi açtım.

***
Tipimden herhalde! Bazen en olmadık yerlerde farklı algılanıyorum. İnsanlar ya beni yakın bulup içlerindekini dışarı salıveriyorlar ya da 'bizden değildir' dedikleri vakiidir.
2 sene önce Ankara'dayım. Uçaktan inip Çankaya Köşkü'ne doğru yola koyuldum. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Resepsiyonu var. Ve salona henüz girmişken, ayakkabılarım ayağımı rahatsız edince bir köşede kendime yer bulup iki dakika dinlenmek istiyorum! Masalarına yanaştığım çifte selam verir vermez "Bahar hanım görüyorsunuz buralar ne hale geldi" diyorlar. 'Evet tadilat bitmemiş ne eski bakımsız' diyorum. 'Yok öyle değil buralar kimlere kaldı' olarak tekrarlıyorlar sözlerini. 'E niye geldiniz o zaman' soruma 'buraları onlara tamamen bırakacak halimiz yok' yanıtını alıyorum.
Ayakkabılarımın sıktığına mı takılayım, yoksa hem gelip hem de sövmenin en azından orada çok şık olmadığından mı yakınayım? derken!
Kendimi de ayakkabılarımı da sürükleyerek devam ettim köşk içinde yürümeye. Bu kez senelerdir tanıştığım hatta herkesin çok yakın tanıdığı bir işadamıyla konuşmaya başladım. Kendisi iletişim sektörünün müdavimi.
işler nasıl diye sorduğumda; 'kötü Akp geldi hiç iyi gitmiyor, işlerimizi hallettiremiyoruz' anlamında bir şeyler söyledi. Nasıl hallettirdiği kısmı eminim ayrı bir haber ve yazı konusu olur ama mesele şu an bu değil.

Bir ‘beyaz türk’ masalıdır gidiyor...
Ama bir masal düşünün ilk söyleyeni yaşamıyor. İçini dolduran ne? doğru düzgün bilinmiyor. Kapsama alanı hiç belli değil. Ama o masal devam ediyor. Yaz günlerinde kahramanlarından ötürü uykuya dalan bu masal, kışın sayfalara manşet oluyor.
Yazanı çizeni her hafta ayrı bir manifesto yayınlıyor köşesinden ‘beyaz cemaate’. Yıkılmadık ayaktayız minvalinde kalem oynatılıyor.
Sonuç tabii ki yok. Tartışmadır diyorsunuz ama yürüyüp bile gidemiyor. Kavramı da ortada kalmış, yazanı da. Okuyanını ise hiç sürüklemiyor artık.
Merak ediyorum!
Bir kavrama daha ne kadar tutunabilir ki insan ısrarla?
Hele de bu kavramın içi boşaltılmışsa!
Dolayısıyla içi boşaltılan bir çok şey gibi mesela bu ‘Beyaz Türklüğü’ de TMSF'ye devretsek alır mı acaba?

***
Gelelim 3 yıl önce ölen kişiye.
Gazeteci Ufuk Güldemir.
Beyaz Türklük kavramı, rahmetli Ufuk'un icatlarından en popüleri oldu.
Kendisi anılan türde bir 'beyaz türk' de değildir üstelik. Elazığ doğumlu orta direk bir ailenin çocuğu. Hatta maddi imkanlara çok sonraki yıllarda kavuşur. Ne burjuva kökleri, ne de asil soyu vardı. Suyun öteki yakası bile değildi.

Ama yaratıcıydı, çok çalışkandı, fırlamaydı, zekiydi. Kendi kendini var eden aykırılardan oldu. Bazen tutunamadı. Bazen tutunduğu yerden fırtına kopardı. Peşinden gitmeye tereddüt etmediğim, haber iştahına hayran olduğum Ufuk'un çocuğudur ‘beyaz türk’ kavrami.

Habertürk'un kurulduğu ilk günlerde yayınlayacak kaset olmadığından İstiklal Marşı’nı yayınlamıştık bir gün ve Ufuk ekranın altına 'İstiklal Marşı TRT'ye bırakılmayacak kadar önemlidir' yazmıştı.
Hiç bir şeyin kimsenin tekelinde ya da özelinde olmadığını anlatmaya bayılıyordu.
Sonra herkes oturup düşünürdü. Çok iyi bilirdi açıkları, boşlukları ve ihtiyaçları.
Ama her seferinde başka hikayelerle tekrarlardı 'hiç bir şey kimsenin tekelinde değildi'. Hatta kurallara-maddelere bağlayamazdınız o bundan nefret ederdi.
Beyaz Türk kavramı, ilizyoner değil vizyoner özgür düşüncelerin çocuğuydu.
O bir zekadan bahsetti. Onun beyaz türkleri yaratıcı, fırlama, çalışkan, eğlenmesini de bilen, ortaya farklı bir bakış açısı koyabilen, cesur, entelektüel zekaya sahip, ön yargılarından sıyrılmış, herkesi dinleyen ve bir araya getirebilen, komplekssiz ve herkesin konuşmasına tartışmasına izin veren bir beyaz türklüktü. Geldiği yere köyünü getiren değil, geldiği yerde kendini daha da ehlileştirebilendi. Bir burjuvasi kulübü hiç olmadı Ufuk'un beyaz türkleri. Beyaz Cemaat değildi anlattıkları. Ya da cemaate mensup beyazlardan hiç olmadı. O yüzden kendisi de bir beyaz türktü.

Şimdi beyaz türk tartışmalarına bakın.
Hal böyleyken, en iyisi bu kavramı TMSF’ye devredelim belki oradan bir alan çıkar!

'GERİYE KALAN'...

‘An gelir’ nasıl olsa ya hatırlanır ya da unutulur her şey. Belki de o anlar öyle bir iz bırakır ki arkasından, değişimin bayrağı gibi ortalarda dolaşır. Siz bile engel olamazsınız.
Zaten öldünüz. Nasıl olacaksınız ‘’Ağam’’?

Hakkında yüzlerce yazı, haber ve kitapları olan bir yaşanmışlığın hayatındayım. Öleli çok oldu. Ama onun doğrularına, yanlışlarına şahitlik eden, yollarına düşen öyle bir şeyi arkasından bıraktı ki… O hala hayatta.
Kanıt gibi, anıt gibi hala ayakta!
Üstelik ruhunu değiştirmeyi başaran da, değişimin simgesi de bir tek o olmuş.

Türkiye’nin dördüncü Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, nam-ı diğer ‘Ağa Cemal’ ve en son kendisinin kullandığı makam arabası, 1952 model Cadillac Fleetwood’dan bahsediyorum.
Araba aslında Adnan Menderes döneminde gelmiş Türkiye’ye. Dönemin makam arabası olarak Adnan Menderes’e ne kadar kısmet oldu binmek hiç bilinmiyor.
Tek bilinen, karanlık dönemin en yakın tanıklarından bu araba. Asılan, asan ellerin kapısına, camına dokunduğu koltuklarına oturduğu gerçeğin ta kendisi.

Tarihi Cadillac’ın şimdiki sahibi yakın bir tanıdığım. Kendisinin arabaya sahip olduğunu öğrenince hemen görmek istedim.
Türkiye’nin, Cumhuriyetinden darbelerine uzanan yolda lastik çevirmiş, içi dışı siyah karamsar makam arabası yerine karşıma bembeyaz bir Cadillac Fleetwood çıktı. Motoru yenilenmiş her tarafı orijinal parçalarla değiştirilmiş. Rengi beyaza boyanmış.
Darbelerden yorulmuş ama beyazlarını giymiş.
Arabayı önce 90’lı yılların başında maliye satışa çıkardığında Bostancı’nın arka taraflarındaki oto sanayide bir tamirci almış. Cadillac’ı toplayamayınca, arkadaşım hurda halinde yanında sandıklarıyla beraber tamirciden almış arabayı. Üstelik torpido gözünden ve arabanın içinden çıkan sürülerce fareyle birlikte.

Bebek’den Balıkçı Hasan’a kadar sahil şeridini bu arabayla gezdik.
Cadillac, bütün gözleri gülüşleri üzerine toplamayı başaran, üstündeki bütün ağırlıktan silkinmeyi başarmış hafif bir araba oluvermiş.
Bu günlerde en çok yabancı misafirlerini karşılıyor hava alanından. İçine binen yabancı misafirleri ise heyecanla ‘cumhurbaşkanı’nın arabasıyla geldik’ diye şaşırıyor.

52 model Cadillac bütün parçaları Amerika’dan gelerek baştan yaratıldı.
Ama onun hikayesi bununla bitmiyor.
Bir Adnan’dan başka bir Adnan’a değemeyen ‘teğeti’ onu bugünlere taşıyor. Menderes döneminde gelen Cadillac, siyasete tövbe edercesine başka bir Adnan’a teslim etmiyor kendini bu kez.
Şahibeli olduğu ifade edilen trafik kazası sonucu hayatını kaybeden Adnan Kahveci, arkadaşımdan bir gün önce Bostancı’da görmüş Cadillac’ı meğer!
‘‘Çok acelem vardı, o gün gidemedim almaya, ertesi gün gittiğimde de satılmıştı kaçırdım’’ diyor. Arkadaşım arabayı kendisinin aldığını söyleyince Adnan Kahveci şaşırıyor. Bu diyalogdan kısa bir süre sonra ise Türkiye’nin en karanlık yıllarının başında gelen 1993 yılında hayatını kaybetti Kahveci.

***
Savaş meydanlarına sığamayan ve 1960 darbesiyle ülkenin başına gelen ‘Ağa Cemal’i görev bekler. Türkiye’nin dördüncü cumhurbaşkanı olur.
Yıkımın, darbenin ardına inşa edilir ne var ne yok.
Bu karanlıktan kendini kurtaranlar ise dönemin Sokak ‘Cadillac’ları olur.